اسلام آمریکایی و اسلام ناب

امام خامنه ای :                                                                                 

خطاب به کارگزاران نظام: من و شما همان طلبه و یا معلم پیش از انقلابیم. یکی از شما طلبه بود دیگری دانشجو و ... همه مان اینطور بودیم . اما حالا مثل عروسی اشراف عروسی بگیریم . مثل خانه اشراف خانه درست کنیم و مثل حرکت اشراف در خیابان ها حرکت کنیم ؟!!

اشراف مگر چگونه بودند؟ چون آنها فقط ریششان را تراشیده بودند ولی ما ریش گذاشته ایم همین کافی است ؟ نه!!!!ما هم مترفین می شویم ... والله در جامعه اسلامی هم ممکن است مترف به وجود آید. بترسیم !!!!

ترف فسق را هم به دنبال خودش می آورد .

علامه مصباح یزدی:                                                           

(( حضرت امام مي فرمودند : ما يك اسلام ناب داريم و يك اسلام آمريكايي .

هنوز هم اين سوال باقي است كه تفاوت بين اين دو تا چيست؟ و از كجا بايد اسلام ناب را شناخت؟

صرف وجود عدالت ؛ رفاه ؛ پيشرفت علمي و تكنولوژيكي و نظم و انضباط موجب نمي شود كه يك نظام (( اسلامي )) بشود؛ اينها فقط رو بناست. اسلامي بودن نظام به قالب و به شعار نيست ؛ بلكه به يك عنصر معنوي ؛ روحي ؛ دروني ؛ باطني و شناختي است.))

شهید مرتضی آوینی:

 (( خلاف آنچه بسياري مي پندارند ؛ آخرين مقاتله ما – به مثابه سپاه عدالت – نه با دموكراسي غرب كه با اسلام امريكايي است. كه اسلام امريكايي از خود امريكا دير پا تر است.

اگرچه اين يكي نيز ولو هزار ماه باشد به يك شب قدر فرو خواهد ريخت و حق پرستان و مستضعفان وارث زمين خواهند شد.))

تاملاتي در باب سنت و مدرنيته ؛ معرفي كتاب در جستجوي امر قدسي

در اردوي مشهد تير ماه 87 در كنار فضاي معنوي و روحاني مجاورت هشتمين امام(ع)؛ توفيق آن داشتم تا كتاب ديگري از سيد حسين نصر ؛ اسلام شناس معاصر و از فيلسوفان جريان سنت گرايي؛ را مطالعه كنم و برداشت آزادي از آن را جهت بهره برداري به ديگر دوستان معرفي كنم.

پيش از اين كتاب ((جوان مسلمان و دنياي متجدد)) از اين انديشمند را در شماره اول نشريه آفاق؛ جامعه اسلامي دانشجويان دانشگاه بوعلي سينا معرفي نموده بوديم.

نام اين كتاب كه در واقع مصاحبه اي شفاهي با سيد حسين نصر مي باشد (( در جستجوي امر قدسي)) نام دارد كه از زندگي شخصي و مسائل سياسي و پژوهشي و متفكران ايران و جهان  كه ايشان در طول عمر خود با آنان سر و كار داشته سخن گفته شده وليكن بخش اصلي كتاب در تبيين مفهوم سنت گرايي و تعارض آن با مدرنيته است.

بي شك دنياي جديد و امر مدرن حاكم بر زندگي ها تعارضات فراواني را فرا روي انسان ديندار قرار داده است ؛ از الزامات جديد اجتماعي تا هنر وفرهنگ مدرن ؛ از تكنولوژي و علم جديد تا مباني معرفتي دنياي مدرن همه و همه مباحثي است كه با جهان بيني ما ارتباط  تنگاتنگ دارد و مشاهده تجربه غرب و مرگ انسانيت و اخلاق در آن جوامع از سويي و نگاهي به درون جامعه خودمان اجازه اين را نمي دهد تا در برابر هجوم سيل آساي مدرنيته بي تفاوت بمانيم. چه اينكه اين راه را سيد جمال ها و قائم مقام فراهاني ها  گشودند و تا كنون ادامه دارد و سيد حسين نصر نيز از جمله انديشمنداني است كه علاوه بر تتبع فراوان و اسلام شناسي ( به ويژه تاريخ علم و تمدن در اسلام ؛ حكمت و عرفان در اسلام و ايران) در برابر دنياي مردن بي تفاوت نبوده و با مطاله عميق درباره آن؛ مفهوم سنت گرايي را علم نموده است .

سنت چيست؟ مدرنيته چيست؟

سنت در اين تعريف ساري و جاري بودن امر قدسي؛ وجود و ولايت حقيقتي متعالي در زندگي بشر است و اين تفسير عين پويايي است وتمامي شئون زندگي بشر را تحت وحدت و مركزيت قادر متعال تعريف  مي كند و آنگاه است كه عرفي ترين عمل هاي انسان تحت ولايت الهي ؛ قدسي ترين اعمال مي گردند.

جمع اضداد : كار و تلاش با رهبانيت و زهد . دنيا با آخرت . شريعت با طريقت . مصلحت با حقيقت و زندگي اي انساني با صفات  الهي

اما مدرنيته طغيان بشر عليه خداوند است و اين بشر را انسان پرومته اي مي نامند. در مدرنيته خدا از دايره معادلات حذف گرديد و انسان خود را به جاي خالق خود بر سرير پادشاهي نهاد . وحدت تبديل به كثرت شد. ميلياردها خليفه خدا بي هيچ صلاحيت و توانايي و دانايي اي خود را خدا خواندند .

سید حسین نصر در کتاب «در جستجوی امر قدسی» با طرح چنین مطلبی برای انسان دین محور عبارت «انسان پل گونه» را استفاده می کند. انسان پل گونه، کسی است که زندگی خویش را در سیر صعود از عالم ناسوت به عالم ملکوت و جبروت تا به عالم غیب الغیوب الهی تفسیر میکند. تمدنی که به دست چنین انسانی متولد می شود، بالطبع ماهیتاً با آنچه انسان پرومته ای موجد آن است در تمام شوون اعم از معماری، هنر، تربیت و ادب اجتماعی، سیاست و... تفاوتهای عمیق خواهد داشت.

بررسي شئون ظاهري تعارض سنت و مدرنيته:

سيد حسين نصر در اين كتاب در گفتگو با مصاحبه كننده بعد از بيان تعارض عميق سنت(اسلام)  و مدرنيته به زيبايي و با تسلط خاصي كه بر تمدن ها و فرهنگ هاي مختلف دارد به شرح و تعميق شئون ظاهري و رو بنايي اين دو جهان نگري مي پردازد:

*او ازمعماري سخن مي راند از  كاشي كاري هاي اسلامي مي گويد از حرم امام رضا(ع) از كليساي سنت اگوستين ؛ از انحناي طاق هاي اسلامي  كه اينك در زندگي جديد جاي خود را به قوطي كبريت هاي بلند مرتبه ومسطتيلي داده اند كه از روح معنويت و ياد خداي همانند طرح هاي اسلامي در آن ها خبري نيست.

* او از هنر مي گويد از خوشنويسي و نقاشي كه هميشه در سنت اسلامي تجلي حقيقتي زيبا و ملكوتي دارد اما در دنياي مدرن ابتدا عنصر ما بعد الطبيعه حذف گرديد و اصولا شانه به شانه كتمان ملكوت از سوي دنياي مدرن آنها نيز ابتدا مكتب ناتوراليزم را در نقاشي به وجود آوردند( سير نزول از ملكوت به طبيعت) تا صحنه هاي همين طبيعت اطراف را دوباره برايمان نقاشي كنند ( نقاشي هايي كه از نسخنه اصلي شان بسيار ضعيف تر بودند) بعد بازهم تنزل رخ داد اين بار انسان موضوع شد و نظرات فرد گرايانه او و آنچه اصالت يافت ذهنيت كاملا فردي نقاش بود كه در پس نقاشي پنهان مي گشت و سر مرموز بودن مسخره نقاشي ها( بهتر بگويم افتضاحات) پيكاسو در همين است. و ما قدر فرشچيان خود را نمي دانيم.

*او از ادبيات مي گويد ؛ از اينكه واژه تراژدي معادل دقيق فارسي ندارد . اما چرا ؟ و تراژدي به چه معناست ؟

تراژدي داستان طغيان انسان دربرابر خداوند است. داستان جنگ انسان در برابر سرنوشت آنگاه كه ادعاي الوهيت مي كند . انسان پرومته اي كه در يونان باستان براي اولين بار شكل مي گيرد و شايد  سر الهه هاي فراوان در يونان و روم همين باشد كه خدا در اثر شكست از مافوق انسان هايي چون آناهيتا و ... مقداري از قدرت خويش را با ايشان تقسيم كرده است !!!

اما در ايران چه قبل و چه بعد از اسلام همواره تفكر الهي حاكم بوده است . اصولا نهايت طغيان در برابر خدا؛ گنه كاري انسان بوده است كه با توبه و اميد بخشايش خداوند تمام مي گردد و هيچگاه خيال خام ادعاي پرودگاري به ذهن ما خطور نكرده است بنابراين تراژدي براي ما بي معناست.

*از زندگي سنتي مي گويد از كار و تلاش در كنار هنر و خلاقيت .

آن عشاير گوشه ايران هنگامي كه براي زير پاي خود فرشي مي بافد تا يكي از نياز هاي ضروري زندگي خود را برطرف كند در عين حال تمام عشق و ذوق علاقه خود را معطوف خلق اثري هنري مي كند .

اما در دنياي امروز كه نهايتا هنر را براي هنر مي خواهند . هنر به موزه ها رفته است در حالي كه جامعه سنتي غرق در هنر بود و اصولا به موزه نياز نداشت.

از نامگذاري دانشكده اي به نام هنر هاي زيبا مي گويد كه تقليد طوطي وار ما از واژه غربي آن بوده وگرنه در سنت ما هنر زشت و زيبا نداريم كه حالا بنشينيم بيانديشيم كه آيا  نام دانشكده مان را دانشكده هنر هاي زيبا بگذاريم يا نازيبا؟؟!!

* از معادن و دخاير عظيم سنت عقلاني اسلامي در ايران مي گويد از شيخ اشراق تا مير داماد از ملاصدرا تا علامه طباطبايي( كه شرح پيوند  نصر با علامه و حال معنوي ايشان در حضور هانري كربن و شهيد مطهري خالي از لطف نيست ) از جهان نگري هاي سيد مهدي كشفي تا گيتي شناسي قطب الدين شيرازي و از فلسفه نبوي ابن سينا تا علم تجربي ابوريحان بيروني

آيا با شناختن ؛ شناساندن و بهره گيري از اين سنت عظيم باز هم حاضريم بنجل خر مدرنيته الحادي غرب و آن جاهليت مدرن باشيم؟ و باز از دكارت و هيوم و پوپر دم بزنيم ؟ و با ذلت تمام بعد از دويست سال بياييم كلاس هاي درس پديدار شناسي ذهن هگل برگزار كنيم ؟!!

در خاتمه پيشنهاد مي كنم كه اثار ايشان از جمله كتاب جوان مسلمان و دنياي متجدد و سنت عقلاني اسلامي در ايران را كه با مباحث فوق ارتباط دارد بخوانيد . چرا كه در دو زمينه نقد غرب و تعارض سنت و مدرنيته و نيز تاريخ علم و تمدن و حكمت در اسلام و ايران دكتر نصر بسيار چيزه دست مي باشند هر چند در بحث فلسفه سياسي ايشان كه مبتني بر سالطنت ديني است و نيز نگاه خاص پلوراليستي ايشان نقد هايي وجود دارد.

دز خاتمه نقل قولي مي آورم از مرحوم سيد احمد فرديد به عنوان خاتمه بحث در باره مدرنيته:

مدرنيته ديكتاتوري است كه نفس اماره اش بر نفس مطمئنه او چيرگي يافته است.

برادران و دوستان عزیز:

محسن الیاس زاده - مصطفی صالحی راد - علی کریمی صالح - محمد هادی ضیایی - محسن تاجدینی - یاسر عزیزی سعید - احسان یعقوبی - صادق زمانی و حسین امینی نژاد

پیشاپیش حجی مقبول  سعی و طواف و تقصیری با معرفت و معنویت برایتان آرزومندیم.